کولوریستیکا سیاه‌وسفید می‌شود؛ ابزاری که در سطح سنسور آیفون کار می‌کند

دوربین‌های اختصاصی سیاه‌وسفید با حذف فیلترهای رنگی، تصویری تمیزتر و شفاف‌تر به دست می‌دهند. حالا یک دانشمند رنگ و فیلم‌بردار، دوربین آیفون را مهندسی معکوس کرده تا عکسی کاملاً سیاه‌وسفید با فرمت خام ۱۶ بیتی بسازد.

کولوریستیکا یک اپلیکیشن عکاسی آیفون است که از اسکن همهٔ انواع فیلم‌های موجود کداک ساخته شده. این اپ کل خط فرمان پردازش اپل را حذف می‌کند ( از جمله شارپ‌کردن و بزرگ‌نمایی با هوش مصنوعی ) تا عکسی ۱۲ مگاپیکسلی با رنگ‌های نوستالژیک و در قالب یک فایل خام قابل ویرایش تولید کند.

برای نخستین بار، کولوریستیکا حالت جدیدی به نام مونولیت (Monolith) را معرفی کرده که در سطح خود سنسور کار می‌کند. مونولیت یک فیلتر نیست؛ این حالت سیاه‌وسفید دوربین آیفون را مهندسی معکوس می‌کند تا فایل خام ۱۶ بیتی بسازد که مثل فایل‌های یک دوربین اختصاصی سیاه‌وسفید، تماماً تک‌رنگ است.

گفت‌وگویی اختصاصی با سازندهٔ این اپ، رناتو آر. رنیرا، دانشمند رنگ و فیلم‌بردار پیش از رونمایی انجام شده است.

مونولیت چگونه کار می‌کند؟

مونولیت سنسور رنگی آیفون را برمی‌دارد و تصویر را به شکل یک نگاتیو دیجیتال تک‌رنگ بازسازی می‌کند. این حالت به‌جای حذف سادهٔ داده‌های رنگ — روشی که معمولاً به آرتیفکت (اعوجاج و ناهنجاری تصویری) منجر می‌شود — از داده‌های مربوط به طراحی خود سنسور استفاده می‌کند تا تصویر را سیاه‌وسفید بازسازی کند.

رنیرا توضیح می‌دهد: «هر سنسوری در اصل سیاه‌وسفید است. داده‌های بایر که از اپل می‌گیریم دادهٔ رنگی نیست؛ فقط اندازه‌گیری نور سفید از پشت یک فیلتر قرمز، یک سبز و یک آبی است.»

او ادامه می‌دهد: «منطق ساده این است که داده‌های مهندسی سازندهٔ سنسور را بردارید و فیلترها را بی‌اثر کنید تا نوعی تصویر سیاه‌وسفید به دست بیاید. این همیشه ایدهٔ خوبی بوده و روش ساده‌ای است، اما ممکن است به شطرنجی‌شدن، آرتیفکت و انواع مشکلات بربخورید.»

مونولیت به‌جای کم‌کردن بخشی از داده‌ها، آن‌ها را بازسازی می‌کند. رنیرا می‌گوید: «تلاش کردیم از زاویهٔ دیگری به آن نگاه کنیم. اگر ۵۰ درصد تصویر از قبل سبز باشد، می‌توانیم بقیه را از فیلترهای قرمز و آبی بازسازی کنیم. این کار نسبتاً آسان است. پردازنده‌بر است، اما با کمی ریاضیات هوشمندانه می‌توانیم از آن داده تصویری بدون آرتیفکت بسازیم. این مفهوم همیشه وجود داشت؛ فقط مشکلات مهندسی داشت و احتمالاً همین دلیل بود که کسی سراغش نرفت.»

خروجی نهایی یک فایل خام ۱۶ بیتی کاملاً تک‌رنگ است. مثل عکس‌های رنگی کولوریستیکا، مونولیت هم هیچ‌کدام از پردازش‌های اپل را به کار نمی‌گیرد؛ یعنی هر عکسی که با آیفونی گرفته شود که از سال ۲۰۱۶ به بعد عرضه شده، ۱۲ مگاپیکسلی است، چون اپ از بزرگ‌نمایی طراحی Quad Bayer آیفون استفاده نمی‌کند.

مقایسه با دوربین پیش‌فرض آیفون

چند عکس با مونولیت گرفتم و بعد آن‌ها را با همان عکس‌هایی مقایسه کردم که با اپ دوربین پیش‌فرض آیفون و یک فیلتر ثبت شده بودند. جی‌پگ از پیش پردازش‌شدهٔ اپل از همان ابتدا کنتراست بیشتری داشت، اما دادهٔ خام قابل تنظیم مونولیت بسیار انعطاف‌پذیرتر است.

دوربین پیش‌فرض آیفون به‌لطف بزرگ‌نمایی، رزولوشن بالاتری دارد. اما عکس‌های مونولیت ساختار دانه‌بندی طبیعی‌تری دارند. وقتی روی پس‌زمینه زوم می‌کنیم، پس‌زمینهٔ عکس فیلترشدهٔ آیفون کمی لکه‌دار به نظر می‌رسد، در حالی که مونولیت دانه‌بندی‌ای شبیه عکس‌های سنتی‌تر دارد.

بدون شارپ‌کردن، بدون هوش مصنوعی

کولوریستیکا برای علاقه‌مندان به رنگ ساخته شده، اما میان کاربران آیفونی هم که دنبال تصویری کلاسیک‌تر و سنتی‌تر — بدون هیچ پردازش مبتنی بر هوش مصنوعی — هستند، جای خود را باز می‌کند.

این اپ تصویر را در هر مرحله با الگوریتم‌های خودش پردازش می‌کند؛ نه‌فقط با دانش رنگی برگرفته از اسکن‌های واقعی فیلم کداک، بلکه با نادیده‌گرفتن الگوریتم‌های شارپ‌کردن و HDR اپل. تصاویر به‌دست‌آمده برای کسانی ساخته شده که فکر می‌کنند عکس‌های آیفون «بیش از حد تیز و خشک» هستند.

رنیرا می‌گوید: «همه ما آن ظاهر پلاستیکی و بیش‌ازحد پردازش‌شدهٔ آیفون را می‌شناسیم. حذف همهٔ آن پردازش‌ها ما را به رنگ و خط لولهٔ خودمان می‌رساند؛ بدون دست‌زدن به شارپ‌کردن، بدون بزرگ‌نمایی هوش مصنوعی. رنگ را به شیوهٔ ارگانیک خودمان بسته‌بندی می‌کنیم.»

رنیرا می‌گوید چیزی که اغلب کاربران را به این اپ جذب می‌کند، دیدن عکس‌های خودشان با دانش رنگی کولوریستیکا است: «فکر می‌کنم مردم به‌محض اینکه خودشان را ببینند و ببینند در دوربین چطور درآمده‌اند، مفهوم کولوریستیکا را می‌گیرند و از آن مدل حس نوستالژیک می‌گیرند. باور دارم واضح است که با فیلتر اینستاگرام یا فیلتر VSCO فرق دارد. بیشتر نظرات کاربران ما در اپ استور دقیقاً همین را می‌گویند: اینکه مدت‌ها بود چنین رنگ ارگانیکی ندیده بودند.»

تمرکز کولوریستیکا بر رنگ از همان صفحهٔ نمای زنده مشخص است؛ صفحه‌ای که پالت رنگی عکس را نشان می‌دهد. گرفتن هر عکس هم یک لرزش نرم ایجاد می‌کند که حس شاتر دوربین‌های فیلم قدیمی را بدهد.

ابزارهای دیگر و قیمت

در کنار دانش رنگی مبتنی بر کداک و حالت جدید سیاه‌وسفید، کولوریستیکا یک اسلایدر «Silverlith» هم دارد که از تکنیک bleach bypass در ظهور فیلم الگو گرفته — روشی که کنتراست و اشباع رنگ را بالا می‌برد — و همچنین ابزار نوردهی دوگانه‌ای که از دو عکس، فایل خام می‌سازد نه جی‌پگ.

حالت مونولیت از ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر ۱۴۰۵) به اپلیکیشن کولوریستیکا اضافه می‌شود و از اپ استور قابل دریافت است. استفاده از اپ به‌صورت آزمایشی و با ۳۶ عکس رایگان است — همان تعداد یک رول فیلم. نسخهٔ کامل ماهانه $۲.۹۹ / £۲.۹۹ / AU$۴.۹۹ / CA$۲.۹۹ یا سالانه $۱۹.۹۹ / £۱۹.۹۹ / AU$۲۹.۹۹ / CA$۲۴.۹۹ عرضه می‌شود.

چرا مهم است؟

بیشتر اپ‌های دوربین روی آیفون فقط فیلتری روی خروجی پردازش‌شدهٔ اپل می‌گذارند. مونولیت اما سراغ خودِ دادهٔ سنسور می‌رود و آن را از نو می‌سازد؛ نتیجه، فایل خامی است که مثل نگاتیو یک دوربین سیاه‌وسفید اختصاصی، جای زیادی برای ویرایش در اختیار عکاس می‌گذارد. برای کاربرانی که از ظاهر «بیش‌ازحد پردازش‌شدهٔ» عکس‌های آیفون خسته شده‌اند، این می‌تواند یک راه تازه باشد.

منبع: The iPhone camera app built for Kodak-like color is going black-and-white with a first-of-its-kind tool — Digital Camera World