سود ۵۶۱ میلیون دلاری و غیرمنتظره SpaceX؛ ماجرا چیست؟

شرکت Space Exploration Technologies که بیشتر با نام SpaceX شناخته می‌شود، وال‌استریت را با گزارش مالی درخشان سه‌ماههٔ سوم خود غافلگیر کرد. این شرکت پیشرو در حوزهٔ هوافضا و هوش مصنوعی به مدیریت Elon Musk، موفق شد درآمدی معادل ۱۴.۶ میلیارد دلار و سود خالص ۴.۴ میلیارد دلاری ثبت کند؛ رقمی که در مقایسه با زیان ۱.۱ میلیارد دلاری در مدت مشابه سال گذشته، یک بازگشت فوق‌العاده به حساب می‌آید.

با این حال، نگاهی دقیق‌تر به فرم مالی 10-Q این شرکت پرده از نکته‌ای جالب برمی‌دارد: حدود ۵۶۱ میلیون دلار از این رقم سود، حاصل افزایش ارزش سرمایه‌گذاری سهام SpaceX در شرکت The Boring Company، دیگر کسب‌وکار تأسیس‌شده توسط Elon Musk است. گرچه این شیوه در استانداردهای حسابداری کاملاً قانونی است، اما هیچ پول نقدی را وارد حساب‌های SpaceX نکرده است.

سود بدون دریافت پول نقد چگونه ثبت می‌شود؟

برای درک بهتر این سازوکار، فرض کنید یک کالای کلکسیونی را به قیمت ۱۰۰ دلار می‌خرید. مدتی بعد، فرد دیگری نمونهٔ مشابه آن را به قیمت ۲۰۰ دلار معامله می‌کند. حالا طبق برآورد بازار، دارایی شما هم ۲۰۰ دلار ارزش دارد و روی کاغذ ۱۰۰ دلار سود کرده‌اید، بدون اینکه آن کالا را فروخته باشید یا دلاری پول نقد به حسابتان واریز شده باشد.

دقیقاً همین ماجرا برای SpaceX رخ داده است. این شرکت بخشی از سهام The Boring Company را در اختیار دارد؛ شرکتی فعال در حفر تونل و سیستم‌های نوین حمل‌ونقل. در شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶)، این شرکت حفر تونل توانست ۳ میلیارد دلار سرمایه در دور چهارم تأمین سرمایه (Series D) جذب کند و ارزش‌گذاری آن به ۲۰ میلیارد دلار رسید. این رقم معیار تازه‌ای برای ارزش‌گذاری دارایی‌های پیشین SpaceX فراهم کرد.

طبق اصول پذیرفته‌شدهٔ حسابداری یا همان GAAP، شرکت SpaceX مجاز است ارزش منصفانهٔ این سرمایه‌گذاری را محاسبه و ثبت کند. به همین دلیل، یک سود تحقق‌نیافتهٔ ۵۶۱ میلیون دلاری در بخش «سایر درآمدها» در صورت سود و زیان ثبت شد. البته این درآمد هیچ ارتباطی با فعالیت‌های عملیاتی شرکت مانند پرتاب موشک، فروش اشتراک Starlink یا پردازش ابری هوش مصنوعی ندارد.

سودآوری واقعی SpaceX چقدر است؟

اگر سود ۵۶۱ میلیون دلاری The Boring Company را کنار بگذاریم، سود خالص واقعی SpaceX در سه‌ماههٔ سوم به ۳.۸ میلیارد دلار نزدیک‌تر خواهد بود. با این حال، کارشناسان مالی معتقدند بهترین ابزار برای ارزیابی عملکرد واقعی شرکت، بررسی «سود عملیاتی» (Operating Income) است؛ رقمی که میزان درآمد خالص به‌دست‌آمده از هستهٔ اصلی کسب‌وکار را پس از کسر هزینه‌های عملیاتی نشان می‌دهد.

جدول زیر سود عملیاتی بخش‌های مختلف SpaceX را در مقایسه با سال گذشته نشان می‌دهد:

این آمار نشان می‌دهد که عملکرد بخش‌های عملیاتی شرکت واقعاً رو به رشد است، اما یک تفاوت اساسی میان سود حسابداری و «جریان نقدی آزاد» وجود دارد.

هزینه‌های سرسام‌آور زیرساخت

شرکت SpaceX مبالغی کم‌سابقه را صرف توسعهٔ زیرساخت‌های خود می‌کند. تنها در طول سه‌ماههٔ سوم سال، مخارج سرمایه‌ای (Capex) شرکت به ۱۹.۶ میلیارد دلار رسید که ۱۶.۴ میلیارد دلار آن مستقیماً به توسعهٔ پروژه‌های هوش مصنوعی اختصاص داشت. جالب اینجاست که این هزینه از کل درآمد ۱۴.۶ میلیارد دلاری شرکت در همین فصل بیشتر بوده است.

علاوه بر این، در ۹ ماههٔ ابتدایی سال جاری میلادی، مخارج سرمایه‌ای شرکت به ۴۸.۱ میلیارد دلار رسیده، در حالی که جریان نقدی حاصل از عملیات تنها ۱۳.۱ میلیارد دلار بوده است؛ این یعنی یک کسری نقدی ۳۵ میلیارد دلاری میان درآمد نقدی و سرمایه‌گذاری زیرساختی وجود دارد.

البته این مسئله به معنای بحران بی‌پولی برای SpaceX نیست؛ نقدینگی ناشی از ورود به بازار بورس (IPO) و تأمین مالی از طریق استقراض، منابع مالی مورد نیاز این پروژه‌های بلندپروازانه را فعلاً فراهم کرده است. با این وجود، خروجی نقدینگی شرکت به شکل چشمگیری بالاتر از درآمد حاصل از عملیات جاری است.

جمع‌بندی

رشد درآمدهای SpaceX و بهبود حاشیهٔ سود عملیاتی این غول فناوری نشانه‌هایی امیدوارکننده برای سهام‌داران و علاقه‌مندان به دنیای فناوری است. سود دفتری ۵۶۱ میلیون دلاری حاصل از سهام The Boring Company صرفاً یک هماهنگی استاندارد حسابداری محسوب می‌شود و به معنای گزارش‌دهی گمراه‌کننده نیست. با این حال، سرمایه‌گذاران هوشمند برای پیش‌بینی آینده باید روی سود عملیاتی واقعی، کنترل هزینه‌های سرمایه‌ای سنگین و جریان نقدی متمرکز بمانند تا متوجه شوند آیا بلندپروازی‌های Elon Musk در مسیر ثبات مالی پایدار حرکت می‌کند یا خیر.

منبع: Not Starlink. Not Starship. Not Grok. $561 Million of SpaceX's $4.4 Billion Profit Came From an Unexpected Source. — The Motley Fool