حکم دادگاه استرالیا علیه اپل: پایان انحصار اپ استور روی آیفون

دادگاه فدرال استرالیا در حکمی تاریخی، شرکت اپل را ملزم کرد تا مسیر را برای ورود فروشگاه‌های نرم‌افزاری رقیب، دانلود مستقیم برنامه‌ها از وب‌سایت‌ها و استفاده از درگاه‌های پرداخت جایگزین روی آیفون هموار کند. این تصمیم قرار است از تاریخ ۱۰ اسفند ۱۴۰۵ (۱ مارس ۲۰۲۷) برای تمامی کاربران این کشور به مرحله اجرا برسد.

این دستور قضایی در ادامه حکمی صادر شده که در مرداد ۱۴۰۴ (آگوست ۲۰۲۵) به تصویب رسید؛ جایی که دادگاه اعلام کرد اپل با محدود کردن روش‌های توزیع اپلیکیشن و پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای، از قدرت غالب خود در بازار سوءاستفاده کرده است. این قوانین تازه برای کاربرانی که منطقه Apple Account آن‌ها روی استرالیا تنظیم شده اعمال خواهد شد و تمامی اعضای سرویس بین‌المللی Apple Developer Program در سراسر دنیا می‌توانند از این بستر بهره‌مند شوند.

آزادی عمل کامل برای توسعه‌دهندگان و کاربران

طبق رأی صادرشده، اپل باید به کاربران اجازه دهد از طریق فروشگاه‌های رقیب و سایت‌های اینترنتی برنامه‌های دلخواهشان را جستجو، دانلود، نصب و به‌روزرسانی کنند، بدون اینکه هزینه‌ای برای دسترسی از آن‌ها دریافت شود یا مانعی در مسیرشان قرار گیرد. این غول فناوری موظف است ابزارهای نرم‌افزاری لازم را با همان شرایط App Store در اختیار برنامه‌نویسان بگذارد و حق ندارد کسانی را که از استورها یا درگاه‌های دیگر استفاده می‌کنند جریمه کند.

علاوه بر این، برنامه‌نویسان آزادی کامل خواهند داشت تا گزینه‌های پرداخت متفرقه را حتی درون برنامه‌های موجود در App Store پیشنهاد دهند یا کاربر را به صفحات وب هدایت کنند. کوپرتینویی‌ها حق ندارند توسعه‌دهندگان را مجبور به نمایش سیستم خرید اختصاصی اپل در کنار سایر روش‌ها کنند، اطلاعات مالی این تراکنش‌ها را طلب کنند یا خواهان بازرسی تراکنش‌های آن‌ها شوند. همچنین، توسعه‌دهندگان مجازند برای ترغیب کاربران، قیمت‌های پایین‌تری را از طریق درگاه‌های جایگزین ارائه دهند و اپل نمی‌تواند مانع آن‌ها شود.

کنترل شدید بر کارمزدهای دریافتی اپل

این حکم به طور جدی قدرت دریافت کارمزد از سوی اپل را محدود کرده است. در صورتی که برنامه‌ها خارج از App Store توزیع شوند، اپل هیچ کارمزدی بابت خریدهای کاربران از طریق سایت‌ها یا درگاه‌های خارجی دریافت نخواهد کرد. برای برنامه‌هایی که در خود App Store حضور دارند نیز کارمزدها با سقف مشخصی روبرو شده‌اند؛ این هزینه نهایتاً باید معادل کارمزدی باشد که برای خرید کالاها و خدمات فیزیکی گرفته می‌شود، به‌علاوه هزینه‌های اضافی بسیار محدود و واقعی که اپل برای مدیریت تراکنش‌های دیجیتال متحمل می‌شود.

همچنین، اپل دیگر حق ندارد شرط استفاده از روش‌های توزیع متفرقه را ارائه محصول در سیستم خرید اختصاصی خود قرار دهد.

حفظ خطوط امنیتی بدون سنگ‌اندازی

با وجود این آزادی‌ها، بررسی‌های امنیتی کماکان به قوت خود باقی خواهند ماند. برنامه‌هایی که خارج از App Store دانلود می‌شوند باید اسکن خودکار امنیتی و بررسی حریم خصوصی را پشت سر بگذارند و تأییدیه امنیتی (Notarization) توسط اپل یا یک شرکت سوم‌شخص معتبر را دریافت کنند. با این حال، اپل حق ندارد موانع غیرضروری و پیچیده در مراحل نصب ایجاد کند یا مسیر توزیع جایگزین را مسدود سازد. تمام الزامات امنیتی برای سیستم‌های پرداخت جانبی نیز باید منطقی، متناسب و دارای توضیحات شفاف قبلی برای توسعه‌دهندگان باشند.

اپل تنها در مواردی خاص مثل شناسایی محتوای مخرب، تهدیدهای امنیتی جدی یا الزامات قانونی اجازه دارد برنامه‌های نصب‌شده از روش‌های خارجی را حذف یا غیرفعال کند. از طرف دیگر، تولیدکنندگان می‌توانند اپلیکیشن‌ها یا فروشگاه‌های جایگزین را به صورت پیش‌فرض روی آیفون‌ها نصب کنند و اپل مانعی نخواهد بود، هرچند خودش مجبور نیست این فروشگاه‌های رقیب را درون App Store عرضه کند.

برنامه اپل برای تجدیدنظرخواهی

شرکت اپل در گفتگو با خبرگزاری Reuters رسماً اعلام کرده که قصد دارد نسبت به این حکم فرجام‌خواهی کند و خواستار تعلیق اجرای آن شود. این شرکت دلیل اصلی موضع خود را حفاظت از حقوق مالکیت فکری و تضمین امنیت فروشگاه App Store اعلام کرده است.

بر اساس برنامه زمانی، این تغییرات باید در ظهر به وقت ملبورن در تاریخ ۱۰ اسفند ۱۴۰۵ (۱ مارس ۲۰۲۷) اجرایی شوند. البته اپل این فرصت را دارد تا بین بازه زمانی ۱۲ تا ۲۶ بهمن (۱ تا ۱۵ فوریه) با ارائه مدارک لازم، تقاضای تمدید مهلت قانونی تا ۱۳ اردیبهشت (۳ مه) را به دادگاه تسلیم کند.

جمع‌بندی

شکسته شدن انحصار اکوسیستم بسته اپل پس از اتحادیه اروپا، حالا به استرالیا رسیده است؛ اتفاقی که با ورود فروشگاه‌های شخص ثالث و درگاه‌های پرداخت متفرقه می‌تواند تجربه استفاده از آیفون را برای همیشه دگرگون کند. باید دید آیا فرجام‌خواهی اپل می‌تواند اجرای این احکام سنگین را به تعویق بیندازد یا کاربران استرالیایی از سال ۲۰۲۷ شاهد آیفونی بازتر و مشابه‌تر با پلتفرم اندروید خواهند بود.

منبع: Apple Ordered to Open iPhone to Rival App Stores in Australia — MacRumors